Vivent les bricoleurs! Christian, bricoleur par passion, pas par necessité.
En nu kom ik bij mijn lievelingsoplossing, voor mij eigenlijk het startpunt om dit aparte hoofdstuk 08.3 te gaan schrijven:
plafondplaten tussen de balken aanbrengen waarmee het zo typerende aanzicht met de oude balken bewaard blijft, zie de afbeeldingen 1 t/m 4.
Afhankelijk van de vraag of u isolatie aan wilt brengen of niet kan het gipsplatenplafond op halve balk-hoogte of hoger worden aange-bracht. Op afb.8 t/m 10 zin diverse oplossingen te zien. Natuurlijk is het het leukst als u de hele balk kunt laten zien, bijv. zoals op afb.4 en 16 t/m 18, maar wanneer u dan isolatie aan wilt brengen dan kan dit alleen bovenop de vloer, bijv. met een opdekvloer.
1. Het regelwerk, de draagconstructie
Bij alle oplossingen is het basisprincipe steeds:
Men schroeft op de gewenste hoogte L-profielen tegen de balken aan, bijv. met gipsplaatschroeven; deze profielen hebben over het algemeen de afmeting 25x25mm, en de verticale flens is door omzetten verstevigd (zie afb.5 en 7). Als de balken doorgezakt zijn dan volgt men de kromming van de balken, want dat valt later in het aanzicht van beneden bijna niet op. Als men de profielen (en daarmee de gipsplaten) daarentegen precies horizontaal en recht plaatst ziet men later de kromming van de balken duidelijk.
Op deze L-profielen legt men plafondrails, de bekende fourrures 17-47, op een afstand van ca.40cm. De rails worden 10 à 15mm korter dan de afstand tussen de Lprofielen geknipt en worden dan met veerklemmen (afb. 6) vastgezet (Clip d'assemblage 34-23), zie hier.
Het geheel ziet dan zo uit als op afb.7.
2. Hoe hoog legt men de draagconstructie?
Zoals gezegd is de hoogte waarop de L-profielen aangebracht worden afhankelijk van de gewenste isolatie. Hier volgt een aantal oplossingen die ik toegepast heb. Bij het voorbeeld van afb.8, waar alleen een relatief dunne laag (akoestische) isolatie voorzien is, kan men de plaat op halve hoogte van de balken leggen of iets hoger.
1 = L-profiel 2 = pafondrail (fourrure 17-47) 3 = gipsplaat 4 = vloerplank 5 = isolatie 6 = bevestiging van de isolatie 7 = geluidsdempende tussenlaag
2a hier is de plafondrail met een schroef gefixeerd omdat mijn S-clips op waren :-)
Maar als men zoals in het voorbeeld van afb.9 een vrij dikke (thermische) isolatie toe wil passen dan blijft alleen een derde van de balk in het zicht. Bij een balk van 95x205mm (B x H) kan men denken aan 20mm luchtspleet, 100mm isolatiedeken (glas- of steenwol), en 13mm gipsplaat; dan blijven nog 72mm van de balk zichtbaar. Het zichtbare stuk lijkt dan op een balk van 95x72mm (B x H).
1 = L-profiel -> L-profile 2 = pafondrail -> ceiling profile 3 = gipsplaat -> plasterboard 4 = eerste isoaltielaag -> 1st layer of insulation 5 = tweede isolatielaag -> 2nd " " " 6 = vloerplank -> floor plank (parquet) 7 = luchtspleet -> air gap
Bij een project waar ik zoveel mogelijk van de balk in het zicht wilde laten (afb.10) was dit alleen mogelijk door bovenop de balken een opdekvloer te leggen, afb.11.
Rails aan bovenkant balk, opdekvloer
1 = L-profiel -> L-profile 2 = pafondrail -> ceiling profile 3 = gipsplaat -> plasterboard 4 = eerste isoaltielaag -> 1st layer of insulation 5 = tweede isolatielaag -> 2nd " " " 6 = vloerplank -> floor plank (parquet) 7 = luchtspleet -> air gap 8 = ophogingsbalk -> extra beam to raise floor.
3. Gipsplaten inpassen
Wanneer het hierboven beschreven rasterwerk van L-profielen en dwarsliggers is geplaatst en de isolatie er ligt komt het moeilijkste gedeelte: het op maat maken van de gipsplaten. Ik ga ervan uit dat u een gewone balkafstand van 40 à 60cm HOH hebt, zoadat u met gipsplaten van 60 of 120cm breedte kunt werken. Maar de balken in een oud huis zijn nooit recht en liggen nooit parallel. Als de balken recht zijn maar niet parallel dan is het voldoende de afstand aan de ene en de andere kant op te meten en dan de gipsplaat op maat te snijden. Als de balken krom zijn dan maak ik een mal. Opmeten en een schets maken helpt niet echt, er blijven toch lelijke kieren langs de balken die dan afgestopt moeten worden. Ik maak de mal zo (afb.12 en 13):
Ik schuif rechts een plaat hardboard tegen de balk en neem daarop de contour van de balk over (1a); ik gebruik hiervoor een hulpgereedschap in de vorm van een latje met gaten, zie afb.14. Dan doe ik hetzelfde links (2a). Ik zaag de platen op de afgetekende lijn af, plaats ze opnieuw tegen de balken (1b, 2b) en teken dan op een aantal punten hun relatieve ligging af (3). Deze mal gebruik ik dan voor het aftekenen en zagen van de gipsplaat. Een beetje omslachtig, toegegeven, maar dit is de enige methode die ik kon bedenken om precies passende gipsplaten te maken. Brede en onregelmatige naden afkitten of dichtgipsen vond ik geen oplossing. Kitnaden worden na een aantal jaren toch zichtbaar, en gipsvoegen scheuren omdat oude balken toch steeds een beetje bewegen, en omdat hout en gipsplaat verschillende uitzettingscoëfficiënten hebben.
Het is overigens de vraag of het misschien handiger is de platen haaks op de balken te leggen en niet in de lengterichting (dus evenwijdig met de plafondbalken, zoals in afb.17+18). Ik heb dit tot nog toe niet gedaan. Voordeel van het ‘in de lengte’ plaatsen is voor mij het geringere aantal naden dat afgewerkt moet worden. Maar de benutting van de platen is slechter, dat wil zeggen: ik heb meer verlies. Bij het dwars plaatsen hebt u zeker minder verlies, en u kunt ook makkelijker de kromming van de balken volgen, en de te plaatsen stukken plaat zijn kleiner (dus in je eentje te hanteren), maar het aantal naden is groter, afb. 15 links. Wie daar geen bezwaar tegen heeft kan dus de platen net zo goed dwars plaatsen. Het is overigens goed de naden tegen een rail of een stukje hout of plaatmateriaal, bijv. MDF, te schroeven, zie afb.11 in hoofdstuk 08.3.2.
Iemand die dit zag plaatste op een ander forum het volgende voorstel, eigenlijk een combinatie van beide methodes:
Ook deze methode resulteert in weinig afval en meer naden die afgewerkt moeten worden. Maar wie daartegen niet opziet of toch de hele plaat stuukt … De kleinere stukken plaat zijn ook makkelijker zonder hulpmiddelen te plaatsen.
Met dank aan broy.
4. De platenlift, le lève-plaques
Ook het plaatsen van de platen tussen de balken vraagt om een beetje inventiviteit, vooral bij platen in de lengterichting. Met een gewone leve-plaques kon ik geen platen tussen de balken plaatsen. Ik heb daarom een opbouwframe op de platenlift gezet die tussen de smalste balkenafstand paste en die hoger was dan de balkhoogte, zie afb. 17 en 18. Op afb. 17 is overigens te zien dat ik de ligging van de profielen op de balken met plakband gemarkeerd heb; dan weet je waar je kan schroeven. En ja, u hebt het goed gezien: in dit vertrek had ik de balken hoger gelegd. Balken uit de muur getrokken en dan op balkschoenen (des sabots) gelegd.
Zodra de platen eenmaal bevestigd zijn volgt het afsmeren van stootnaden en kanten zoals in 08.3.2 onder punt 3 beschreven. Verder gelden alle andere tips die onder 08.3.2, punt.3, gegeven zijn. De smalle naden langs de balken spuit ik vol met acrylaatkit, want die is in tegenstelling tot siliconenkit overschilderbaar. Het resultaat mag gezien worden.
De twee plafonds hieronder vind ik minder geslaagd - kwestie van smaak.
