In het Frans spreekt men over infiltration d’humidité, imprégnation par humidité
Als een buitenmuur uit poreuze stenen opgetrokken is, niet waterwerend gepleisterd is of scheuren vertoont, dan kan er water indringen. Dit verspreidt zich bij een spouwmuur in de spouw of de spouwvulling en vandaaruit in de binnenmuur. Bij massieve muren dringt het langzaam tot aan de binnenkant van de muur door. Muren onder ver uitstekende daken hebben er begrijpelijkerwijze minder last van. Ook de voornaamste windrichting speelt een rol. Bijzonder erg is het als ingedrongen water bevriest; dan is een snelle achteruitgang van de muur voorspelbaar. Andere oorzaken van vochtdoorslag kunnen zijn:
kieren tussen kozijnen en buitenmuren beschadigde of ontbrekende loodslabben boven en onder ramen en buitendeuren beschadigde of ontbrekende lekdorpels van ramen en deuren kapotte neggen (buitenvensterbanken)
niet goed afgesmeerde muurkronen (de bovenkant van de muur, onder het dak)
En men moet ook aan de eerder genoemde lekkende dakgoten en/of valpijpen en tegen de gevel lekkende afwateringsputjes (regards) denken.
Hier (afb. 1) heeft de aansluiting van de valpijp aan de dakgoot jarenlang gelekt. 'Is alleen maar buiten' dacht men. Tot aan de binnenkant van de muur het behang losliet. Na het plaatsen van een nieuwe valpijp heeft het meer dan twee jaar geduurd voor de 80cm dikke muur droog was. Normaal rekent men dat per maand 25 à 30 mm uitdrogen, dus 26 à 32 maanden of rond de 2½ jaar waren al voorspelbaar.
Op afb. 2 sluiten de dakgoten van twee daken slecht op elkaar aan. Men had beter een van de onder 06.6 punt 8 beschreven jambons kunnen plaatsen. Bij afb. 3 is de aansluitbocht van de valpijp losgeschoten van de afvoer omdat iemand met zijn auto onderaan tegen de valpijp gereden was.
Aan het huis van afb. 4a zijn duidelijk twee vochtsporen te zien: links tussen het tweede en derde raam, en verder rechts achter de valpijp. Als men goed kijkt (zie het uitvergrote detail op afb. 4b) is te zien dat de dakgoot boven het grote vochtspoor, even naast de schoorsteen, doorgezakt is - ik kan me levend voorstellen dat hier bij regen een behoorlijke waterval naar beneden komt! Dit gebrek bestaat blijkbaar reeds jarenlang. En de valpijp tussen het derde en vierde raam blijkt net onder de bovenste verdieping lek te zijn.
De oorzaken van vochtdoorslag moeten dus aan de buitenkant verholpen worden: Kieren en scheuren afsmeren, desnoods met een elastisch voegmateriaal, muurkronen en dakgoten/valpijpen herstellen. Muren uit poreuze steen kunnen beter van buitenstuc voorzien worden. En ook zo'n pleisterlaag aan de buitenkant moet kunnen ademen. Daarom dient voor het herstel van traditionele buitenmuren met kalkmortels gewerkt te worden, enduits à la chaux. Met cementmortels zou je de muur en vooral ook het vocht daarin 'opsluiten'. Zo'n buitenpleisterlaag wordt in drie lagen opgebracht: een dunne laag – gobétis – om de eigenlijke dikkere pleisterlaag – le corps d' enduit – beter te laten hechten, en afgewerkt met een dunne couche de finition. Een door langdurig vochtdoorslag nat geworden spouwvulling kan een probleem zijn omdat ook na verhelpen van de oorzaak nog jarenlang vocht wordt afgegeven.
Nog even twee praktijkgevallen die duidelijk maken dat fouten niet meteen evident zijn.
Over water dat bij een kozijn indringt:
Ik heb het meegemaakt dat bij de loodslab boven een raam op de begane grond water uit de muur kwam. Maar hoe kwam het water in de muur? Op de eerste verdieping was een van de tegels op de negge gebroken; blijkbaar was hier water in de spouwmuur ingedrongen en bij de intacte loodslab van het daaronder liggende raam weer naar buiten getreden. Lekkage dus op de eerste verdieping, vochtprobleem op de begane grond. Het water was blijkbaar aan de binnenkant van het buitenblad naar beneden gelopen. Afb. 5: water treedt uit boven het raam op de BG, maar het komt van een kapotte negge op de 1e verdieping.
Bij een regenwaterafvoerputje ben ik het volgende tegengekomen: De muur achter een regenvalpijp was steeds vochtig, en in de kelder was ook vochtdoorslag. Bij demontage en controle van de valpijp konden geen mankementen worden geconstateerd. Maar wat bleek bij inspectie van de gemetselde put, waarin deze valpijp eindigde? De put, met 80x80 cm ruim bemeten, was gewoon tegen de buitenmuur van het huis gemetseld. Drie wanden gemetseld, de vierde was de buitenmuur van het huis. Logisch dat zo water in de buitenmuur komt. Zie afb.6.
Ik heb de put gesloopt en vervangen door een geprefabriceerd betonnen exemplaar uit de bouwmarkt met een basisen diverse opzetelementen, afb.7. De muur was na drie jaar droog.
