Vivent les bricoleurs! Christian, bricoleur par passion, pas par necessité.
Natuurkundige achtergrond, de geometrie van trappen, de beroemde formule van Blondel
Als u zelf een trap wilt installeren, of in huis of in de tuin, dan is het goed een paar basisregels te kennen.
Trappen (die in huis dan) bestaan uit trede (la marche, horizontaal) en stootbord (la conteremarche, vertikaal); deze zijn tussen de trapbomen (les limons) geplaatst. De maatverhoudingen van hoogte en diepte (dit zijn niet exact de maten van trede en stootbord, zie afb.1) bepalen de beloopbaarheid van een trap. Er bestaan goed en slecht lopende trappen. Goed lopende trappen worden geconstrueerd volgens de formule van Blondel:
2H + G = SL
Hierin is: H de hoogte van een trede (het hoogteverschil tussen de bovenzijde van twee opeenvolgende treden), ook optrede genoemd, engl. rise G (van giron, of progression) de diepte of aantrede, de afstand (horizontaal gemeten) tussen de neuzen van twee opeenvolgende treden, engl. going SL de staplengte. Voor het goede meten van H en G en de benoemingen van de onderdelen van een trap zie afb. 1. Let op: de diepte van een traptrede is groter dan de giron omdat de trapneus over het stootbord uitsteekt. Na de keuze van de bij het gebruiksdoeleind passende hoogte H is de bijpassende maat G met de boven genoemde staplengte-formule te berekenen. Blondel geeft als staplengte 58 tot 64cm; natuurlijk is de staplengte afhankelijk van de lengte van een been, en deze is weer afhankelijk van de lengte van de mens. De gemiddelde staplengte van mensen is:
Lichaamslengte
/ Staplengte [cm] [cm]
170 / 58
175 / 60
180 / 62
185 / 64
Interessant is de ontwikkeling van de aanbevolen staplengte in de formule van Blondel: Blondel (1883) zei: 58 – 64cm Berlage (1910) zei: 62cm DIN 18 065 (2000) zegt: 62,5 – 64cm
Binnen de Loi de Blondel zijn verschillende steilheden mogelijk, uitgedrukt door de hellingshoek of de H/G-verhouding (dit is de tangens van de hellingshoek):
De tegenwoordig wereldwijd gebruikelijke maten voor optrede en aantrede zijn:
Ik ken in Nederland twee voorbeelden hoe het moet en hoe niet: Op het vliegveld Schiphol zijn alle trappen optimaal aangelegd, ik denk met een steilheid van 30 à.32°. De trappen van de koopgoot in Rotterdam (officieel: Beurstraverse) lopen voor geen meter, niet naar boven en niet naar beneden, zij hebben een onmogelijke staplengte.
Ruimtebesparende trappen
Soms is er, vooral als men toegang tot een verbouwde zolder wil creëren, te weinig ruimte voor een van de hierboven beschreven 'normale' trappen. Dan kan men een trap met halve treden toepassen, in het Engels Paddle Flights of Alternating Tread Staircase, siehe afb. 2. Dat is inderdaad geen ideale oplossing, maar nog steeds beter dab een vlizo-trap. Dit soort trappen heeft beslist een leuning nodig, tenminste aan een kant.
Reparaties van trappen
Diverse combinaties van multiplex en speciale profielen voor het bekle-den van versleten trappen. Gezien in het Arsenaal Naarden.
rechts: Renovatie van een trap waarvan de trapneuzen nog in redelijk goede conditie waren: 1 trede 2 stootplaat 3 opdikplaat, bijv.van triplex 4 nieuwe neus, beslist van hardhout
Werkwijze: Opdikplaat (3) oplijmen hoek uitvrezen (5) nieuwe neus (4) inlijmen
Krakende trappen
Trappen kraken bij het belopen indien trede en stootbord onderling bewegen. Met de trefwoorden krakende trap of squeaking stairs vindt u op het internet een aantal oplossingen. Meestal gaat het erom stootbord en traptrede stevig aan elkaar vast te zetten, normaal van boven, maar soms ook van de onderkant. Ook op dit gebied wordt veel onzin geadviseerd.
Hier een mogelijkheid de trede van boven aan de stootplaat vast te schroeven met een diep verzonken schroef, en het gat dan met een ingelijmd houtplaatje af te sluiten (zie 23.5). Wel eerst precies meten waar de stootplaat onder de trede ligt.
